مهدکودک و پیش دبستانی در مدرسه والدورف
نخستین کاری که یک آموزگار کودکان خردسال، در یک مدرسه والدورف، انجام میدهد، ساختن محیطی گرم و صمیمی مانند خانه برای کودکان است. محیط مهدکودک و پیش دبستانی والدورف امن و حمایت کننده است و همه چیز در یک روند تکراری و منظم به پیش میرود. در چنین محیطی، آموزگار والدورف، با کمک دو شیوه اصلی به نیازهای رشد کودکان پاسخ میدهد.
آشنایی با آموزش و پرورش والدورف
برای یک دانش آموز مدرسه والدورف، موسیقی، رقص، تئاتر، نویسندگی، ادبیات، افسانه ها و اسطوره ها، چیزهایی هستند که عمیقا تجربه میشوند.
دانش آموزان مدرسه والدورف، از راه این تجربهها، شوقی همیشگی را برای آموختن در وجود خود پرورش میدهند. رشد احساسی، فکری و ذهنی، بدنی و روانی از آنها انسانهایی میسازد که خود را باور دارند و راه خود را در زندگی میشناسند. چنین انسانهایی آماده خدمت به جامعه هستند.
رادلف اشتاینر، خالق روش آموزش خلاق والدورف است. او این روش را در سال ۱۹۱۹ به جهان معرفی کرد. روشی که پشتوانهای استوار از یک فلسفه دارد. فلسفهای که انسان را آزاد، اخلاق گرا و زیبایی پسند معرفی میکند.
امروزه در بسیارى از کشورهاى پیشرفته آموزش خلاق کودکمحور به سیاست و برنامهى اصلى سامانهى آموزش و پرورش تبدیل شده است. آموزش خلاق کودکمحور بر فلسفهى آموزش مشارکتى و همیارى کودکان و آموزگاران و مربیان استوار است. در این شیوهى آموزشى، به رشد چندگانه و همسوى کودکان که شامل رشد هوشى، هیجانى، اجتماعى و زبانى است، توجه مىشود و به ویژه بر رشد هیجانى و اجتماعى که بنیادهاى پرورش کودک را مىسازند، تاکید مىشود.
۱- روش هاي تدريس سنتي و مبتني بر معلم محوري
به كارگيري افراطي روش هاي سنتي كه در آنها غالبا معلم نقش محوري را در كلاس ايفاء مي كند و بيش تر مبتني بر سخن راني و استفاده از مهارت هاي كلامي است ، سبب مي شود دانش آموز در فرآيند تدريس و يادگيري و ايفاي يك نقش فعال فرصت مشاركت كم تري را پيدا كند.دانش آموزي كه در اين نوع سيستم تحصيل مي كند مجالي براي بروز استعدادهاي خلاق نمي يابد و به تدريج تحرك و پويايي خود را از دست مي دهد.
1ـ تأکيد بيش از حد والدين بر هوش وحافظه کودک
بسياري از والدين ،نا آگاهانه کودک خود را فقط با هدف تقويت مهارت هاي حافظه اي و انباشتن ذهن وي از اطلاعات لغوي ،تربيت و هدايت مي کنند و براي حافظه و هوش کودک اهميتي بيش از حد قائل مي شوند. اين گروه از والدين بدون در نظر گرفتن اين اصل تربيتي مهم که تنها اطلاعات عمومي و داشتن حافظه قوي براي تکامل رشد فکري و باروري استعدادهاي کودک کافي نيست ،با اصل قرار دادن هوش و حافظه کودک ،از پرورش ساير توانمندي هاي ذهني و رواني کودک خود که .مهم ترين آنها تفکر خلاق است ،غافل مي مانند.
علمای تعلیم و تربیت، روشهای متعددی برای آموزش خلاقیت پیشنهاد میکنند که اغلب مشابه به یکدیگر است که به برخی از آنها اشاره میکنیم :
کارل راجرز (carl Rogers ) ، چگونگی عوامل موثر در خلاقیت را به طریق تحلیلی بیان کرده است و در این زمینه میگوید: واضح است که خلاقیت را نمیتوان با فشار بوجود آورد بلکه باید به آن اجازه داده شود تا ظهور کند. او معتقد است که با فراهم کردن امنیت روانی و آزادی، احتمال ظهور خلاقیت سازنده را میتوان افزایش داد.
«تورنس» شواهدی بدست آورد که نشان میداد اوج خلاقیت در کلاس دوم ابتدائی است ولی به دلیل اقرار در مطابقت با دیگران معمولاًاز بین میرود. منحنی خلاقیت بسیاری از کودکان در حدود ده سالگی افت مییابد و آنان هرگز خلاقیت دوره اولیه کودکی را باز نخواهند یافت. با توجه به اینکه آنان در این سن در مدرسه هستند نباید تاثیر خانواده، مدرسه، محتوای درسی، روش تدریس و شخصیت معلم را در افت خلاقیت کودکان ندیده گرفت. محتوای درسی یکی از عواملی است که میتواند در مدرسه، زمینه پرورش خلاقیت را فراهم کند .
پال تورنس (1998) در پاسخ به این پرسش که ویژگیهای شخصیتی چه نقشی در خلاقیت ایفا میکند، گفته است شخصیت هم میتواند خلاقیت را آسان سازد و هم مانع آن شود . ویژگیهایی از قبیل آمادگی برای خطر کردن، کنجکاوی و جستجوگری، استقلال اندیشه، پشتکار و پایداری، شهامت، استقلال رای، خودآغازگری، ابتکار، پرسشگری درباره موقعیتهای معماگونه، و در گیر شدن با امور دشوار از جمله ویژگیهای آسان ساز خلاقیت محسوب میشوند. او میگوید، هر عملی که ما برای تشویق این گونه رفتارها انجام میدهیم شخص را در جهت خلاقیت بیشتر سوق میدهد. (سیف،1379 ).
از نظر گیلفورد (1998) ویژگیهایی از بروز خلاقیت جلوگیری میکنند، عبارتند از سلطه گری،منفی بافی، مقاومت ترس، عیب جویی، انتقاد از دیگران، سازشکاری، تسلیم در برابر قدرت و کمرویی. (سیف،1379،ص 599 ).
نگاهی به منابع معتبر مربوط به خلاقیت، نوآوری و تفکر خلاق نشان می دهد که ریشه این اصطلاح در نوع و روش فکری انسان نهفته است. در حقیقت فرد خلاق کسی است که از ذهنی جستجوگر و آفریننده برخوردار باشد .
درباره مفهوم خلاقیت تعاریف متعدد و گاه متضادی ارائه شده است ولی در مورد تعریف زیر یک اتفاق نظر کلی مشاهده شده است :
